عناوین اصلی
Fmenu Not Found
آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 126
بازديدکنندگان امروز: 98
کل بازديدکنندگان: 60689
بازديدکنندگان آنلاين: 6
زمان بارگزاري صفحه: 0.6570 ثانيه
صفحه اصلي > صفحه اصلی > منوی اصلی > معاونت > معاونت آموزشی و پژوهشی > گروه های آموزشی > گروه بهداشت دهان و دندان > معرفی رشته 
معرفی رشته

معرفی رشته بهداشت دهان

1- تعریف بهداشت دهان Dental Hygiene     

این برنامه آموزشی رشته ای است با هدف تربیت نیروی انسانی مورد نیاز مراکز آموزشی، شبکه های بهداشتی و درمانی کشور و مراکز درمانی دولتی و خصوصی، در مقطع کاردانی، به منظور ارتقاء سطح سلامت دهان و دندان، خدمات پیشگیرانه، مشارکت در امر پژوهش و کمک به دندان پزشک به عنوان عضو تیم دندانپزشکی.

2- تاریخچه رشته و پیشرفت های جدید

شیوع گسترده بیماری های دهان از یک سو و هزینه بالای تربیت کاردرمانی ایجاب می نمود، تا توجه بیشتری به امر پیشگیری به عمل آید، به همین منظور در سال 1344 به تأسیس اولین آموزشکده بهداشت دهان در دانشگاه تهران و تربیت بهداشتکار دهان (Dental Hygienist) اقدام گردید. فارغ التحصیلان دوره کاردانی این آموزشکده و آموزشکده های مشابه که بعد ها در دیگر دانشکده های دندان پزشکی کشور تأسیس شد، سال ها در مراکز درمانی دولتی و خصوصی و مراکز اجتماعی مختلف مانند مهدکودک ها، مدارس و... با انجام مسؤولیت های حرفه ای به امر ترویج و تثبیت بهداشت دهان در سطح جامعه پرداخته اند.

در پی تصویب "قانون تربیت بهداشتکار دهان و دندان به منظور گسترش خدمات درمانی و بهداشتی مصوب در روستاها مصوب 1360" در مورد تربیت «بهداشتکاران دهان و دندان» به منظور ارائه خدمات جامع مرتبط در جامعه، که پذیرفته شدگان آن بومی مناطق محروم بوده و پس از فارغ التحصیلی از دوره کاردانی به عنوان «بهداشتکار دهان و دندان» موظف به ارائه خدمات درمانی بهداشتی دندان پزشکی در مناطق محروم بوده اند؛ و متعاقبا" در پی تصویب «قانون الحاق بهداشتکاران دهان و دندان دانشگاه ها به بهداشتکاران وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب 14آبان1366 مجلس شورای اسلامی» که بر اساس تبصره 3 آن از تاریخ تصویب تنها یک «بهداشتکار دهان و دندان» وجود دارد، رشته مورد بررسی حاضر که از هنگام تأسیس در سال 1344 رشته « کاردانی بهداشت دهان» نامیده شده بود، با حفظ کامل ضوابط قبلی از جمله شرایط پذیرش دانشجو، برنامه درسی و شرح وظایف دانش آموختگان بوده است؛ لذا در جریان بازنگری حاضر نام اولیه این رشته به عنوان «دوره کاردانی بهداشت دهان» و نام اولیه فارغ التحصیلان آن به عنوان اولیه «بهداشتکار دهان» معادل«Dental Hygienist»  اعداه گردید و ضمن تأکید بر موارد زیر محتوای آن جهت به روز شدن مورد باز نگری قرار گرفت:

الف- اعاده نام اولیه رشته، روند تغییر نام نمی باشد و لذا مشمول مقررات تغییر نام در جریان بازنگری برنامه آموزشی،
نمی شود.

ب- این اعاده نام مغایرتی با قانون مورد اشاره مجلس محترم شورای اسلامی ندارد.

3- ارزش و باورها (فلسفه برنامه)

این رشته به منظور تربیت افراد متعهد و کاردان در زمینه بهداشت دهان و کمک به رفع نیاز های بهداشتی دهان و دندان جامعه و تکمیل تیم دندان پزشکی کشور، در نظام آموزش عالی تأسیس شده است. بدیهی است دسترسی به این منظور از طریق تعلیم مبتنی بر علوم دندان پزشکی جدید مبانی و اصول بهداشت دهان، معرف و ارزش های تربیت اسلامی و رعایت اخلاق حرفه ای ممکن خواهد شد.

4- رسالت

رسالت دانش آموختگان این دوره کاردانی، کمک به ارتقاء سطح سلامتی دهان و دندان جامعه، کمک به تیم دندان پزشکی جهت ارائه بهتر خدمات بهداشتی و درمانی و شرکت در پژوهش و تحقیقات مرتبط با بهداشت و پیشگیری از بیماری های دهان می باشد. لذا «دوره کاردانی بهداشت» تربیت نیروی انسانی متعهد و کار آزموده مورد نیاز مراکز بهداشتی، درمانی و آموزشی و پژوهشی کشور را در سطح کاردان بهداشت دهان (بهداشت کار دهان) بر عهده دارد. این نیرو در تیم دندان پزشکی به عنوان بازوی دندان پزشک نقش بسیار مهمی را در گسترش بهداشت دهان در جامعه و نیز بهبود شرایط ارائه خدمات دندان پزشکی بر عهده خواهد داشت. این افراد در مراکز دندان پزشکی شبکه بهداشتی درمانی کشور نیز
می توانند با ارائه خدمات سطح اول به یکی از نیازهای اصلی ارتقاء سلامت جامعه پاسخ گویند. در آینده حضور فعال فارغ التحصیلان این رشته در تیم دندان پزشکی به عنوان یکی از نیازهای اصلی ارتقاء استاندارد ها محسوب خواهد شد.


5- چشم انداز

با توجه به جایگاه پیشگیری در برنامه های تأمین سلامت دهان و دندان در کشور به طور خاص و در سطح جهان به طور عام و با در نظر داشتن اساس خدمات حرفه ای فارغ التحصیلان این رشته که پیشگیری از ابتلائات مختلف دهان و دندان از طریق اشاعه آموزش بهداشت دهان در جامعه و نیز ارائه خدمات پیشگیرانه حرفه ای است، با تربیت این دانش آموختگان و ایفای نقش آنان در تیم دندان پزشکی و بهره مند شدن حداکثر هدف جامعه مانند مهدکودک ها، مدارس، مراکز بهداشتی درمانی مادر و کودک، جوامع کارگری و... می توان به هدف جدید سازمان جهانی بهداشت برای سال2020 که مبتنی بر وجود 20 دندان سالم در افراد 80 ساله است، نزدیک شد. چنان که تجربه موفقیت آمیز این رشته در امر پیشگیری و برنامه ریزی بهداشت دهان تا حدی موجب گسترش آموزش آن در کشورهای پیشرفته شده است که در این کشورها فارغ التحصیلان این رشته قادر به ادامه در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و حتی Ph.D می باشند.

6- اهداف کلی

یک « کاردان بهداشت دهان» باید بتواند:

1- روش صحیح مسواک کردن دندان ها، ماساژ لثه و استفاده از وسایلی که برای کمک به بهداشت دندان ها در دسترس است، را به بیماران به طور خاص و به همه مردم به طور عام آموزش دهد. ارزش و اهمیت پیشگیری از بیماریهای دهان و دندان و ضرورت مراجعه مرتب به دندان پزشک را برای آنان توجیه نماید و نکات ضروری در مورد رابطه تغذیه و بهداشت دهان را برایشان توضیح و آموزش دهد.

2- در جهت پیگیری از بیماری های دهان و دندان قادر به انجام پاک کردن سطوح دندان ها و ریشه آنها (جرم گیری و صاف کردن سطح ریشه)، استعمال موضعی فلوراید و مواد مشابه دیگر برای افزایش مقاومت مینای دندان در مقابل پوسیدگی، پرداخت کردن پرکردگی ها، پوشاندن شیارهای دندانی برای جلوگیری از پوسیدگی، باشد.

3- از دندان ها پرتو نگاری نماید و فیلم آن را چاپ کند.

4- به دندان پزشک در موقع کار کمک کند و بهداشت محیط و وسایل کار را برقرار نماید.

5- کارهای ساده لابراتواری را انجام دهد.

6- مدیریت مطب و مراکز دندان پزشکی را در هماهنگی با دندان پزشک (دندان پزشکان) در زمینه پذیرش بیماران و تنظیم وقت آنان براساس نیاز های درمانی و نیز حفظ بایگانی پرونده های درمانی و مالی آنان، تهیه و مصرف به موقع و صحیح مواد و لوازم مورد نیاز، حفظ و نگهداری صحیح ابزار و وسایل کار، برقراری کامل اصول گندزدایی و سترونی در جهت جلوگیری از انتقال آلودگی ها و بیماری های قابل انتقال و امور مشابه، به انجام برساند.

7- در فعالیت های آموزشی و بهداشتی مدارس و تهیه گزارش از وضع دهان و دندان شاگردان و اطلاع به اولیاء آنها از نتیجه معاینه و تهیه کارت نمودار بهداشت محیط دهان و دندان ونیز در انجام معاینات دهانی در درمانگاه ها و کارخانجات و بیمارستان ها یا در نیرو های مسلح و سازمان های بهداشتی مختلف، شرکت نماید.

در آینده حضور فعال فارغ التحصیلان این رشته در سیستم دندان پزشکی به عنوان یکی از نیازهای اصلی ارتقاء استانداردها محسوب می شود.

7- نقش دانش آموختگان

دانش آموختگان این رشته در زمینه های مختلف آموزشی، پژوهشی و خدمات پیگیری نقش مهمی را ایفا می نمایند به گونه ای که بهداشت کار دهان فردی است کار آزموده که در زمینه های زیر واجد صلاحیت است :

آموزشی:
آموزش اصول بهداشت دهان به بیماران و عموم مردم مخصوصاً گروه های هدف در زمینه نحوه صحیح مسواک زدن دندان ها، ماساژ لثه و نحوه استفاده از وسایلی که برای کمک به تمیز کردن دندان ها در دسترس می باشد. آموزش ارزش و اهمیت پیشگیری از بیماری های دهان و دندان و ضرورت مراجعه منظم به دندان پزشک، توضیح و آموزش جنبه های مربوط به رژیم غذایی و تغذیه در رابطه با سلامت دهان

خدماتی:

- ارائه خدمات پیشگیری از بیماری های دهان از طریق پاک کردن سطح دندان ها و ریشه آنها (جرم گیری و صاف کردن سطح ریشه)، استعمال موضعی فلوراید و مواد مشابه برای افزایش مقاومت مینای دندان در مقابل پوسیدگی، پرداخت کردن پرکردگی ها، پوشاندن شیارهای دندانی برای گروه های هدف به منظور جلوگیری از پوسیدگی دندان ها.

- شرکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در مدارس تهیه گزارش از وضع دهان شاگردان و اطلاع به اولیاء آنها از نتیجه معاینه و تهیه کارت نمودار بهداشت دهان و دندان

- انجام معاینات دهانی در درمانگاه ها و کارخانجات و بیمارستان ها یا در نیروهای مسلح و سازمان های بهداشتی مختلف و به ویژه در گروه های هدف.

- همکاری در مدیریت مطب و مراکز دندان پزشکی در زمینه های زیر:

الف- شناخت و رعایت نیازها و حقوق متقابل بیماران و تیم دندان پزشکی با رعایت اصول اخلاق و حقوق اجتماعی و حرفه ای
ب- تنظیم و حفظ اسناد مطب یا مرکز در رابطه با استخدام و اشتغال افراد شاغل، پرونده های درمانی و مالی بیماران، مکاتبات و ارتباطات با مرکز خارج از مطب، انبارداری و خرید، حسابداری و کنترل امور مالی

ج- برقراری روند صحیح کنترل عفونت در جهت پیشگیری از انتقال بیماری ها

کمک درمانگری:

- کمک به دندان پزشک در موقع کار و حفظ و استقرار نظافت و بهداشت محیط و وسایل کار

- پرتونگاری از دندان ها و چاپ فیلم انجام کارهای ساده لابراتواری

پژوهشی:

- مشارکت در امور پژوهشی مرتبط به سلامت دهان

8- وظایف بهداشت کاران دهان

وظایف آموزشی:

1- آموزش بهداشت دهان و دندان به مراجعین مراکز دندان پزشکی

2- آموزش بهداشت دهان و دندان در مهد کودک ها به کودکان و مربیان و والدین

3- آموزش بهداشت دهان و دندان در دبستان ها به دانش آموزان، آموزگاران و والدین

4- آموزش دهان و دندان به زوجین جوان، مادران باردار و شیرده

5- آموزش بهداشت دهان و دندان در مراکز آموزشی مختلف

6- آموزش بهداشت دهان و دندان به بیماران خاص(مبتلایان به دیابت، فلج مغزی عقب ماندگی جسمی و ذهنی، سرطان ها، ایدز و...

7- آموزش بهداشت دهان و دندان به افراد سیگاری و معتاد

8- آموزش مداوم کادر به ورزی در زمینه بهداشت دهان

9- آموزش کادر بهداشتی و پرستاری و مراکز ارائه خدمات بهداشتی درمانی در زمینه بهداشت دهان

10- آموزش بهداشت دهان و دندان در واحدهای بهداشتی کارخانه ها، ادارات، نیروهای مسلح و ......

11- آموزش بهداشت دهان و دندان در رسانه ها و تجمعات

12- آموزش بهداشت دهان و دندان به مسؤولین جامعه

وظایف خدماتی

1- غربالگری گروه های هدف در زمینه دهان و دندان شامل معاینه، تکمیل فرم ها و جمع آوری اطلاعات و انجام خدمات تحت شرح وظائف و ارجاع سایر اقدامات مورد نیاز

2- جرم گیری بالا و زیر لثه و صاف کردن سطح ریشه(Scaling/Root planing)

3- فلوراید تراپی موضعی به صورت دهان شویه، ژل، وارنیش و .....

4- بروساژ و پروفیلاکسی

5-  فیشورسیلنت تراپی

6- پالیشینگ پر کردگی ها

7- معاینه دندان های کودکان مهد ها و دانش آموزان دبستان و ثبت وضعیت بهداشت و سلامت دهان و ارجاع موارد مورد نیاز جهت درمان

8- معاینه ادواری در مراکز بهداشتی کارخانه ها، ادرات، نیروهای مسلح و ......

9- مدیریت مطب و مرکز دندان پزشکی در زمینه های زیر:

- شناخت و رعایت نیازها و حقوق مقابل بیمار و تیم دندان پزشکی با رعایت اصول اخلاق و حقوق اجتماعی و حرفه ای
-
تنظیم و حفظ اسناد مطب یا مرکز در رابطه با استخدام و اشتغال افراد شاغل، پرونده های درمانی و مالی بیماران، مکاتبات و ارتباطات با مراکز خارج از مطب، انبارداری و خرید، حسابداری و کنترل امور مالی

- برقراری روند صحیح کنترل عفونت در جهت پیشگیری از انتقال بیماریها

10- مشارکت در امور پژوهشی (در طراحی و اجرا)

11- خدمات ارائه شده طبق شرح وظایف، در جهت ارتقاء کیفیت بازدهی حرفه ای خود ارزیابی

وظایف کمک درمان نگری:

1- کمک به دندان پزشک در موقع کار و حفظ و استقرار نظافت و بهداشت محیط و سایل کار

2- پرتو نگاری از دندان ها و چاپ فیلم

3- انجام کارهای ساده لابراتواری

9- استراتژی های اجرای برنامه آموزشی

برنامه آموزشی رشته بهداشت دهان به استراتژی های زیر توجه دارد.

1- مبتنی بر نیاز های ملی و منطقه ای در جهت نیل به اهداف سازمان جهانی بهداشت می باشد.

2- بر پیشگیری و ارتقاء سلامت دهان و دندان تأکید دارد.

3- مبتنی بر حل مشکلات سلامت جامعه با عنایت به گروه های هدف و در معرض خطر، با توجه به وضعیت جغرافیایی منطقه، امکانات و وضعیت اقتصادی و... می باشد.

4- برنامه آموزشی مبتنی بر دروس نظری و عملی و کارآموزی، با کار بر روی افراد و در محیط کار واقعی می باشد.

5- تربیت نیروی انسانی چند پیشه مورد نظر است.

6- در آموزش تلاش می شود تا از جدید ترین روش های آموزشی برای تربیت این افراد بر اساس اهداف استفاده شود.

7- استراتژی آموزش به سوی دانشجو محوری و مشارکت فعال دانشجو در امر آموزش به ویژه دروس تخصصی می باشد.

8- آموزش این افراد جامعه نگر بوده و بر غربالگری و اصل پیشگیری و آموزش بهداشت تأکید می ورزد و لذا بر تعمیق نگرش پیشگیری و شناخت جامعه، آشنایی با سیستم ارائه خدمات بهداشتی- درمانی کشور و جایگاه بهداشت دهان مبتنی می باشد.

9- آماده سازی فارغ التحصیلان برای مشارکت در امر پژوهش

10- شرایط و نحوه پذیرش دانشجو

دانشجویان این رشته از طریق آزمون سراسری با توجه به ضوابطی که در دفترچه آزمون سراسری هر سال خواهد آمد گزینش می شوند.

11- رشته های مشابه در داخل کشور

رشته های مشابه در داخل کشور وجود ندارد.

12- رشته های مشابه در خارج از کشور

رشته Dental hygiene در مقاطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد (M.S) وجود دارد.

13- شرایط مورد نیاز برای راه اندازی رشته

این رشته وابسته به دانشکده دندان پزشکی بوده و بایستی فعالیت های آموزشی آن در یک آموزشکده مستقل با همکاری بخش های مختلف دانشکده مانند پریو، اطفال، جامعه نگر به مورد اجرا گذارده شود آموزشکده مذکور بایستی با گروه مستقل آموزشی و هیٱت علمی معینی فعالیت نماید. در صورت نبود گروه آموزشی مورد نظر، این مسئولیت زیر نظر معاونت آموزشی دانشکده به طور موقت به عهده گروه های آموزشی بخش های فوق الذکر گذاشته خواهد شد.

این آموزشکده ها جهت آموزش نیاز به کلینیک بهداشت دهان مجزا دارند، ولی می توانند علاوه بر هیٱت علمی مذکور از وجود بهداشتکاران دهان مجرب و کار آزموده، در امر آموزش دانشجویان استفاده کنند.

14- بورسیه

از میان قبول شدگان کنکور سراسری امکان پذیرش دانشجویان این رشته به عنوان بورسیه از طریق سازمان ها و ارگان ها از قبیل نیروهای نظامی، انتظامی، وزارت آموزش و پرورش، وزارت درمان و آموزش پزشکی وجود دارد. هزینه آموزش این افراد بر اساس توافق فی مابین دانشگاه و دستگاه بورس دهنده می باشد.

این افراد در مراکز دندان پزشکی شبکه بهداشتی درمانی کشور نیز می توانند با ارائه خدمات سطح اول به یکی از نیاز های اصلی ارتقاء سلامت جامعه، پاسخ گفته و در بهبود استاندارد های کشوری بهداشت دهان تلاش نمایند.

برنامه درسی دوره کاردانی بهداشت دهان

برنامه دروس دوره کاردانی بهداشت

1- طول دوره و شکل نظام آموزشی

طول دوره 2 سال و نظام آموزشی آن مطابق آئین نامه مربوط به دوره کاردانی می باشد و دروس آن به صورت نظری، عملی، نظری- عملی و کار آموزی در عرصه ارائه می شود، برای هر واحد درسی از نوع نظری 17 ساعت و برای هر واحد عملی 34 ساعت و برای هر واحد کار آموزی در عرصه 51 ساعت اختصاص می یابد و در طی جلسات هفتگی آموزش مورد نظر انجام می گیرد.

تبصره: ساعت درسی ذکر شده بدون در نظر گرفتن ساعت امتحان و صرفاً جهت مباحث تعیین شده در فصل سوم می باشد.

2-  واحد های درسی

تعداد کل واحد های درسی این دوره 68 واحد به شرح زیر می باشد:

الف: دروس عمومی 13واحد

ب: دروس پایه 10واحد

ج: دروس اختصاصی 33واحد

د: کار آموزی در عرصه 12واحد

الف: دروس عمومی دوره کاردانی بهداشت

ب: دروس پایه

ج: دروس اختصاصی

د: کار آموزی

واحد های درسی کار آموزی در عرصه بر اساس هر واحد 51 ساعت طراحی گردیده اند.