عناوین اصلی
Fmenu Not Found
آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 234
بازديدکنندگان امروز: 125
کل بازديدکنندگان: 60717
بازديدکنندگان آنلاين: 7
زمان بارگزاري صفحه: 0.5750 ثانيه
صفحه اصلي > صفحه اصلی > منوی اصلی > معاونت > معاونت آموزشی و پژوهشی > گروه های آموزشی > گروه اتاق عمل > معرفی رشته اتاق عمل 
معرفی رشته اتاق عمل

معرفی رشته: اتاق عمل

Bachelor of Science in surgical Technology

رشته کاردانی اتاق عمل شاخه ای از علوم پزشکی است که طی این دوره دانشجویان با اصول جدید اتاق عمل و تکنولوژی های نوین جراحی در جراحی های تخصصی و فوق تخصصی آشنا شده و مراقبت و کمک به اداره بیمار را قبل و حین و بعد عمل می آموزند. دانش آموختگان این رشته عضوی از تیم بهداشتی درمانی خواهند بود که به عنوان بخشی از تیم جراحی برای کمک به اجرای یک عمل جراحی با نتایج مطلوب در بخشهای اتاق عمل بیمارستان بخشهای مداخله تشخیصی درمانی و مراکز مراقبتی سیار ایفای نقش می نمایند.

تاریخچه رشته:

در سراسر دنیا برنامه اتاق عمل به دو صورت ارائه می شود در حالت اول دانش آموختگان رشته کارشناسی پرستاری (پس از کسب مدرک لیسانس) در یک دوره یک تا دو ساله برای ورود به اتاق عمل آموزش می بینند در مرحله دوم دانشجویان در مقطع کاردانی آموزش­های عمومی دوره اتاق عمل را می گذرانند و برای ایفای نقش به عنوان فرد سیار و اسکراب (دست شسته) آماده می شوند و سپس در صورت تمایل در یک دوره یک و نیم الی دو و نیم ساله برای ایفای نقش به عنوان کمک اول جراح آماده می شوند به عنوان مثال با نگاهی به انجمن پرستاران دانشگاه کارولینسکا مشخص
می شود که پرستاران پس از طی دوره کارشناسی و اخذ پروانه کار به صورت
RN 1 می توانند با گذراندن یک دوره دانشگاهی مصوب به مدت 45 هفته ( تقریباٌ یک سال ) مدرک تحصیلی پرستار اتقا عمل دریاف ت نموده و به عنوان یک فرد با تجربه در اتاق عمل مشغوول به کار گردند.

و یا در کالج پرستاری اطاق عمل استرالیا، پرستاران پس از دوره کارشناسی و اخذ پروانه کار بصورت RN می توانند طی یک دوره دانشگاهی مصوب با گذراندن 27 موضوع درسی بصورت پرستار متخصص قبل و حین و بعد از عمل در نقش های پرستار بیهوشی، پرستار سیرکولیت، پرستار تجهیزات، کمک جراح، پرستار ریکاوری و بعد از عمل و پرستار بررسی و شناخت و آموزش به بیمار قبل از عمل فعالیت کنند.

نظری بر استاندارهای مراقبت از بیمار در انجمن پرستاران اطاق عمل آمریکا نیز نشان می دهد که دانشجویان دوره های تکنسین اطاق عمل می توانند تا دوره های تخصصی بالاتر ادامه تحصیل دهند، با ذکر این نکته که افراد هر گروهی شرح وظایف خاص خود را دارند و نقش افرادی که دوره تخصصی را طی کرده اند با تکنسین اطاق عمل تفاوت دارد.

با نگاهی بر استاندارهای انجمن تکنولوژیست های جراحی (AST1) نیز مشاهده می شود که افراد شاغل در اتاق عمل دارای مدارک متفاوتی می باشند به عنوان مثال تکنولوژیست های جراحی برای ایفاء نقش اسکراب در سه سطح 1، 2 و 3 آموزش می بینند در سطح اول فرد در عملهای عمومی وارد می شود در سطح دوم می تواند در عملهای تخصصی تر ایفاء نقش نماید و در سطح سوم فرد در حوزه مدیریت نیز وارد می گردد.

مطابق استاداندارهای این انجمن «کمکهای اول جراحان» نیز در سه سطح پایه، عمومی و تخصصی فعالیت  میکنند که «کمک اول جراح» می تواند یک پزشک، یک پرستار دوره دیده اطاق عمل (پرستار با مدرک RN که دوره اطاق عمل را گذرانده) و یا یک تکنولوژیست جراحی که یک دوره آموزشی اضافه (5/1-5/2ساله) گذرانده است و دارای مجوز کار و مدرک برای ایفای نقش کمک اول جراح است باشد. این انجمن که توسط دانشکده جراحان آمریکا، انجمن بیمارستانهای آمریکا، انجمن پرستاران اطاق عمل پایه گذاری شده، نیز در پیشنهادات خود اعلام نموده که برای تکنسینهای جراحی دوره های مقدماتی حداقل مدرک فوق دیپلم و برای دوره های پیشرفته و نیز «کمکهای اول جراح» کسب مدرک لیسنانس ضرورت دارد.

رشته اتاق عمل در ایران کاردانی بین سالهای 1366 تا 1380 در دانشکده های مختلف سطح کشور راه اندازی گردید. این رشته در دانشکده های پیراپزشکی و یا پرستاری به دانشجویان ارائه
می گردد. در این دانشکده گروه اتاق عمل متولی اداره دانشجویان در رشته کاردانی اتاق عمل
می باشد.

در کشور ایران تاکنون رشته ای مشابه رشته کارشناسی اتاق عمل وجود نداشته است و دانشجویان در دروه های کاردانی اطاق عمل شروع به تحصیل نموده و در صورت تمایل به ارتقاء علمی و عملی خود با شرکت در کنکور کارشناسی ناپیوسته بهعنوان پرستار در اطاق عمل یا سایر بخشها مشغول به کار می شوند.

ارزشهای حاکم بر رشته (Values):

با توجه به این که بیمار به عنوان یک انسان قادر است به طور مستقل روش درمانی مورد نظر خود را انتخاب کند، دانش آموختگان قادر خواهند بود با تاکید بر عدالت اجتماعی و برابری انسانها و با توجه به ارزشهای حاکم بر جامعه اسلامی، اصول اخلاقی و اعتقادی حرمت بیمار را به عنوان بک انسان ویژه که دارای خصوصیات جسمی، روانی و عاطفی خاص خود می باشد در سر تا سر طول عمل جراحی از ابتدای پذیرش تا ترخیص از اتاق عمل حفظ کنند و با جلب اعتماد بیمار به عنوان یک حامی، یک ارتباط شگفت انگیز انسانی را حفظ کنند. کاستن از سطح اضطراب بیمار قبل از جراحی و رفع نیازهای همه جانبه او کلید پیشگیری از بسیاری از عوارض ناشی از دریافت بیهوشی می باشد و این امر تنها از دستهای پر توان نیروهای آگاه و متبحر اتاق عمل بر می آید.

رسالت رشته (Mission):

رسالت آموزش رشته اتاق عمل در مقطع کارشناسی پیوسته تربیت نیروی انسانی آگاه، متعهد و کارآمد است که با کسب توانائیهای حرفه ای در اتاق عمل و بهره مندی از دانش و یا تکنولوژی روز خدمات مورد نیاز مراقبتی و آموزشی مقرون به صرفه را در بالاترین سطح استاندارد جهت تعمیم، حفظ و ارتقاء سطح سلامت بیمار و جامعه ارائه دهند. این امر از طریق توسعه دانش، آموزش و پژوهش در رشته کارشناسی اتاق عمل میسر می باشد. با تربیت این نیروها مراقبت مطلوب و اثر بخش از بیماران در مراحل قبل، حین و بعد از عمل به خصوص در جراحی­های تخصصی و انواع اسکوپی ها، کنترل و پیشگیری از عفونتهای بیمارستانی، ایجاد شرایط مناسب روحی برای بیماران و نگهداری مناسب از دستگاه­ها و تجهیزات پزشکی مقدور خواهد بود.

ضرورت وجود حرفه و ارتقاء حرفه ای:

امروزه بیش از پیش نقش پرسنل جراحی آموزش دیده در سیستم بهداشتی درمانی مشخص شده است تکنولوژیستهای اتاق عمل عضو مهمی از تیم بهداشتی بوده که در تماس نزدیک با جراحان، متخصصان بیهوشی و پرستاران در راستای تامین مراقبتی مطلوب برای بیماران فعالیت می کنند. عملکرد انسانی و شایسته حرفه های مراقبتی دانش و مرهارت وسیعی می طلبد و از آنجا که سنگ زیربنایی رشد و توسعه یک حرفه، آموزش آن حرفه می باشد، پرسنل اتاق عمل نیز مانند سایر اعضاء سیستم بهداشتی درمانی نیازمند اجرای استانداردهای آموزشی می باشند. انتظار می رود که تا سال 2017 میزان نیاز به تکنولوژیستهای اتاق عمل سریعتر از حد متوسط افزایش یابد ( یک افزایش 21 -25 درصدی) علت این امر افزایش تعداد و انواع اعمال جراحی و رشد جمعیت و نیز افزایش میزان سالمندی است (زیرا افراد سالمند نیاز به اعمال جراحی بیشتریر دارند) از سویی پیشرفت سریع تکنولوژی پزشکی موجب تغییرات چشمگیری در زمینه تکنولوژی جراحی می گردد. پیشرفتهای تکنیکی مانند تکنولوژی فیبرهای نوری و یا لیزر موجب ایجاد تکنیکهای جراحی جدیدید می­شود و اتاق عملهای آینده برای تطابق با کامپیوترها، لیزرها، فیبرهای نوری، الکترونیک و رباطها به منظور انجام مراقبات روتین بیمار آماده می شوند. لذا تغییرات وسیع و چشمگیر موجود در تکنیکهای جراحی نیازمند هم سطح شدن تکنسینهای جراحی با نقشها و وظایف جدید بوده و برنامه آموزشی کنونی برای برآوردن نیازهای پرسنل اتاق عمل در آنیده کافی نخواهد بود. بنابر این تکنولوژیستهای اتاق عمل باید برای این جالشهای در حال پیشرفت و تغییر آماده شوند. در حال حاضر دانش آموختگان مقطع کاردانی از فرصت و موقعیت مناسب برای کسب دانش لازم به ویژه در اعمال جراحی تخصصی برخوردار نمی باشند و تنها با ادامه دوره کارشناسی اماکن دستیابی به بخشی از مهارت و دانش مورد نظر را پیدا خواهند نمود. بسیاری از دانش آموختگان مقطع کاردانی علاقه مند به ادامه تحصیل در رشته اتاق عمل می باشند ولی در صورت تمایل به ارتقاء علمی و عملیی خود با شرکت در کنکور کارشناسی ناپیوسته به عنوان پرستار در بخش یا اتاق عمل مشغول به کار می شوند ولی با بررسی برنامه آموزشی پرستاری ناپیوسته مشاهده می شود که در این برنامه دروس تخصصی اتاق عمل ارائه نمی گردد و از سویی با مقایسه نمودن شرح وظایف پرستار اتاق عمل با کاردان اتاق عمل تفاوت چشمگیری مشاهده نمی شود. درخواست­های ارسالی متعدد تکنسین­های اتاق عمل به دانشگاه­های سراسر کشور مبین بر فراهم نمودن امکان اتقاء حرفه ای دال بر نیاز آنان به این ارتقاء می باشد. نظرسنجی و جلسات متعدد با جراحان گروههای مختلف دانشگاهی نیز بیان کننده نیاز آنان به همکاری با پرسنلی با دانش و مهارت بیشتر می باشد.

چشم انداز رشته (Vision)

بر اساس این برنامه آموزشی در ده سال آینده همگام با پیشرفت سریع تکنیکهای جراحی و انجام اعمال جراحی رباتیک، فراگیران این رشته طبق استانداردهای انجمن جهانی تکنولوژیستهای جراحی آموزش خواهند دید.

دانش آموختگان این رشته جایگاه خود را در عرصه های مختلف جراحی مشخص و تثبیت خواهند نمود و نه تنها به عنوان یک کارشناس مسایل عمومی اتاق عمل بلکه به صورت اختصاصی نیز قادر به ارائه خدمات اثر بخشی و مقرون به صرفه در جهت اعتلای سطح سلامت جامعه و بهبود کیفیت اعمال جراحی خواهند بود و در سطح کشور و بین المللی مطرح خواهند شد.

اهداف کلی دوره (Aims)

برنامه دوره کاردانی اتاق عمل به منظور تربیت افراد متعهد و مسئول است که بتوانند همگام با گسترش و توسعه تعداد جراحی ها و تکنولوژی جراحی با ارئه بهترین خدمات منطبق با اصول عملی پیشرفته، پاسخگوی نیازهای بهداشی و درمانی جامعه باشند. لذا هدف از این دوره آموزشی ارتقاء دانش، نگرش و مهارت افراد (تکنولوژیست­های اتاق عمل) برای ایفای نقش حرفه ای خود در زمینه های زیر می باشد:

·         توانایی آماده سازی محیط اتاق عمل با تکنیکهای آسپتیک(استریل و ضضد عفونی) را داشته باشد .

·         اصول صحیح پوزیشن دادن (وضعیت دادن به بیمار) را بکار برد .

·         دید کافی از محل عمل در طول جراحی (با کمک رترکتورها، گازها و ساکشن)

·         تکنیک­های مناسب برای کمک به جراح در هموستاز (بندآوردن خونریزی) را بداند.

·         با پیش بینی نیازهای جراح به عمل جراحی سرعت بخشد .

·         دانش لازم در مورد آناتومی و فیزیولوژی نرمال و پاتولوژیک داشته باشد.

·         دانش لازم در مورد شرایط اورژانس داشته باشد.

·         با رعایت نکات ایمنی اتاق عمل حافظ وسایل و تجهیزات اتاق عمل باشند و شرایط ایمنی برای بیمار و سایر افراد اتاق عمل فراهم نمایند .

·         مهارت­های سازماندهی بالایی داشته باشد .

·         دانش و عملکرد کافی در مورد مفاهیم پایه مراقبت از بیمار و تکنیک­های جراحی داشته باشد .

·         به منظور فراهم نمودن مراقبت مطلوب از بیمار اصول آسپتیک (استریل و ضدعفونی) را بطور عملی بکار برد .

·         توانایی ایفای نقش فرد اسکراب (دست شسته) را در همه اعمال جراحی پایه و اعمال جراحی تخصصی داشته باشد.

·         رفتار پاسخ گویانه و نگرش حرفه ای در مورد انتظار از یک فرد در حرفه بهداشتی درمانی را داشته باشد .

·         دانش و توانایی لازم در مورد انجام مهارتهای مرتبط به فرد سیار را داشته باشد .

نقش دانش آموختگان در نظام بهداشتی (Role definition)

دانش آموختگان می توانند در نقش­های مراقبتی، ارتباطی، پژوهشی انجام وظیفه نمایند.